F.SE ENGLISH

A. “Dictation” – Nghe chép chính tả

“Dictation” – hiểu đơn giản là nghe và viết lại những gì người khác nói – là một phương pháp thường được sử dụng trong việc học ngôn ngữ nói chung và tiếng Anh nói riêng. Một số người cho rằng phương pháp này khá cũ và hiệu quả không cao, xuất phát từ việc chưa thực hiện đúng cách hoặc chưa khai thác hết tiềm năng của nó. Trên thực tế, “Dictation” không chỉ giúp nâng cao khả năng nghe hiểu mà còn làm tăng vốn từ vựng, ngữ pháp, cũng như khả năng phát âm một cách tự nhiên cho người học. 

Để có thể tối ưu được phương pháp “Dictation”, hãy cùng F.SE ENGLISH tham khảo các bước thực hiện sau đây.

Bước 1 – Lựa chọn nguồn nghe  

Bạn có thể nghe từ bất kỳ nguồn nào, nhưng phải đảm bảo 3 tiêu chí sau đây:

1. Các video và audio nên được thực hiện bởi người bản xứ; accent (giọng nói) tùy thuộc vào sở thích cá nhân của mỗi người.
2. Nguồn nghe phải phù hợp với khả năng ngôn ngữ của bản thân; không nên lựa chọn những nguồn quá khó vì sẽ dễ gây ra cảm giác chán nản.
3. Nguồn nghe phải có transcript (bản chép lại) để có thể đối chiếu và học.

Thời lượng nghe có thể ngắn hoặc dài – tuỳ vào khả năng cũng như quỹ thời gian dành cho việc học của mỗi người. Tuy nhiên, bạn nên bắt đầu với thời lượng ngắn để tạo động lực cho việc nghe – chép, ví dụ: khởi điểm ở mức 30 giây, sau đó tăng lên 1-3 phút, rồi 5-7 phút hoặc lâu hơn.

Bước 2 – Nghe và chép lại  

Ở bước này, bạn phải hết sức tập trung, nghe và viết ra tất cả những gì mình có thể nghe được. Tùy theo năng lực của bản thân mà lựa chọn điểm dừng cho phù hợp; có thể là sau 2-3 từ hoặc sau một câu nói hoàn chỉnh. Từ nào không nghe được nên nghe lại 3-4 lần; nếu vẫn không thể nghe ra thì chừa trống và chuyển ngay sang phần tiếp theo. Tiếp tục như vậy cho đến khi đạt được thời lượng đề ra. 

Nếu khả năng nghe tiếng Anh của bạn còn hạn chế, nên giảm tốc độ của bài nghe để có thể nghe được từng âm một cách rõ nhất.

Bước 3 – Đối chiếu với transcript, sửa lỗi và nghe lại

Sau khi chép xong, so sánh phần viết của mình với transcript; sửa lại những lỗi sai và điền vào những chỗ còn trống (chú ý dùng bút khác màu). 

Thời gian đầu sẽ có nhiều lỗi, nhưng chắc chắn nó sẽ giảm dần đi nếu bạn chịu luyện tập một cách thường xuyên (lý tưởng là mỗi ngày, nếu không có thời gian thì nên thực hiện ít nhất 2 lần một tuần).

Tiếp theo, nghe lại toàn bộ phần đã chép chính tả. Chỗ nào chưa nghe được thì nghe lại nhiều lần (đến khi có thể nghe rõ tất cả các âm mà không cần nhìn transcript).

Bước 4 – Đọc lại transcript và học từ vựng – ngữ pháp – phát âm

Một sai lầm phổ biến của người mới tiếp xúc với phương pháp “nghe chép chính tả” đó là dừng lại ngay sau phần “đối chiếu với transcript”. Tâm lý chung là muốn xem thử mình có thể viết được những gì hoặc “lười” khi khi phải thực hiện nhiều bước mà không thấy được kết quả tức thì (như khi làm các bài kiểm tra nghe).

Tuy nhiên, nếu dừng lại ở bước thứ 3, bạn chỉ mới khai thác được 50% giá trị của phương pháp này. Để khả năng tiếng Anh của bản thân tăng lên một cách đáng kể, bạn cần xem lại transcript, phân tích cách dùng từ cũng như các cấu trúc ngữ pháp trong bài. Sau khi đã hiểu hết nội dung, cần ghi chú lại các từ, cụm từ, hoặc cấu trúc mà có thể ứng dụng được ngay trong phần nói.

Bước tiếp theo không thể bỏ qua đó là “luyện phát âm” – thông qua việc bắt chước lại những gì người bản xứ nói. Thực tế, phát âm là một trong những yếu tố then chốt giúp người học có thể nghe hiểu được và nâng cao khả năng giao tiếp. 

B. “Imitation” – Bắt chước

“Imitation” ở đây được hiểu là việc bắt chước lại những gì người bản xứ nói, không chỉ về mặt phát âm mà còn cả cách diễn đạt câu từ. Mỗi ngôn ngữ điều có cách nhấn âm, ngữ điệu và các biểu cảm khác nhau, nên việc bắt chước đầy đủ những yếu tố này có thể giúp người học giao tiếp tự nhiên và hiệu quả hơn. 

Để có thể nói lại được như người bản xứ, bạn cần chia các câu nói ra thành những đoạn nhỏ (theo cụm). 

• Ví dụ: “This phrase was — used a lot — in the 1950s — when mass- produced plastic items — started to become — part of our everyday lives.”

Bằng cách này, từng đặc điểm phát âm sẽ được nhận thấy rõ và có thể dễ dàng bắt chước theo. Nếu gặp phải từ khó hoặc chỗ nối / lướt âm nhiều, nên chia nhỏ các âm ra và đọc lại nhiều lần. Sau khi đọc đúng từng cụm âm, ghép chúng lại và đọc theo từ hoặc cụm từ. 

Tiếp đến, bắt chước đọc cả câu – “lưu ý điểm ngắt nghỉ, chỗ nhấn và các biểu cảm khi nói”. Thông thường bạn sẽ lặp lại 2-3 lần cho những câu ngắn/dễ, và 5-10 lần cho các câu khó/dài (tuỳ vào mỗi người). Cuối cùng, bắt chước cả phần nói cho đến khi giống với người bản xứ (nhiều nhất có thể). Ghi âm lại nếu muốn theo dõi sự tiến bộ của mình.

_____________________________________________________________________________

Để phương pháp “Dictation” và “Imitation” phát huy tối đa hiệu quả, bạn cần thực hiện đầy đủ các bước trên và kiên trì trong một khoảng thời gian nhất định (ít nhất 2 tháng). Đối với trường hợp không có nhiều thời gian, cố gắng thực hiện khoảng 2-3 lần / tuần. Nếu muốn phát triển nhanh, bạn nên luyện tập phương pháp này đều đặn mỗi ngày.